Minder een architecturale interpretatie van het binnen-buiten-thema, meer een ecologisch statement en daarom een eervolle vermelding waard: het project Zirkstraat van WOONWERK Architecten.
Winnaar van de BILT-architectuurwedstrijd: ‘Binnenste Buiten’
Project: Zirkstraat
Ontwerper: Woonwerk Architecten bv
Locatie: 2000, Antwerpen
In het centrum van Antwerpen staat een breed maar ondiep stadspand, een voormalige garage en opslagplaats, op een perceel dat tot de laatste vierkante meter bebouwd is. Na de verbouwing tot drie wooneenheden is daar niets aan veranderd: een tuinstrook is er niet, en die kwam er ook niet bij.
In de plaats daarvan doorkruist een driedimensionaal netwerk van buitenruimtes het hele gebouw: een geveltuin, gevelgroen over de volledige hoogte, twee patio’s die het volume openbreken, en als hoogste laag een boomgaard op het dak, ‘de vijfde gevel’. Op de bovenste woonverdieping ligt de leefruimte tussen twee tuinen, met zicht tot aan de kathedraal. De rekensom spreekt voor zich: 120 m² perceel, 120 m² bebouwd, en toch zowat 200 m² ecologisch groen.
Groene cascade
Over gevel en dak loopt een dichte, gelaagde cascade waarin vogels, bijen en vlinders op elke hoogte iets te zoeken hebben, en het verticale groen zorgt ervoor dat ook insecten hun eigen verdieping vinden. Nestkasten werden als onderdeel van de gevel ontworpen, al vermoedt de jury dat de gierzwaluwkasten eerder door mussen bezet zullen worden.
Zo brengt het project de natuur tegelijk de straat én de woning in, waar het binnenklimaat zich naar buiten voegt in plaats van omgekeerd. Een stedelijke daktuin die meer biodiversiteit herbergt dan de gemiddelde villatuin.
Wat als alle gebouwen in de stad er zo zouden uitzien?
De jury droomt luidop van bestaande straten met volgebouwde percelen die hun buitenruimtes op deze manier onder handen nemen. Wat zou dat betekenen voor onze leefkwaliteit in de stad? Maar ook: wat kost het aan ecologische voetafdruk om al dat groen tot op het dak te krijgen? En staat de dichtheid van die investering in verhouding tot wat ze oplevert? Een denkoefening die we graag maken, in ruil voor dat bosgevoel in de stad.
