De jaren-50-bel-etage typeert veel Vlaamse buurten: trapjes op aan de straatzijde, een halfondergrondse garage, achteraan een aangebouwde keuken met een klein balkon, en dan weer trapjes af naar de tuin. VOLT Architecten hield in Sint-Amandsberg vast aan dat trap-op-trap-af-principe, maar boog de zwakste eigenschap van een bel-etage om tot zijn grootste troef.
Winnaar van de BILT-architectuurwedstrijd: ‘Binnenste Buiten’
Project: Woning T&P
Ontwerper: Volt architecten
Locatie: 9000, Gent
Een dubbelhoog raam met meerdere functies
De aanbouw en het balkon gingen tegen de vlakte. Dat betekende meteen het startschot om het nadeel van een bel-etagewoning (de zwakke tuinrelatie) om te buigen tot een voordeel: een sterke verbinding tussen binnen en buiten. De achtergevel maakte plaats voor een groot raam dat zich uitstrekt van het tuinniveau tot boven de eerste verdieping.
Het dubbelhoge raam met balkon en draaitrap is tegelijk uitzicht, daglichtbron, verblijfsruimte, verbinding én drager van een biodiverse daktuin. Het vervaagt de grens tussen binnen en buiten en brengt overvloedig daglicht tot diep in de woning.
Atypische draaitrap
En de klassieke trap naar de tuin? Die keert in dit herdachte concept terug als metalen draaitrap. De trap leidt niet rechtstreeks naar de tuin, maar verbindt de eetruimte op de verdieping met de lager gelegen zitruimte en de tuin. Daardoor ontplooit de leefruimte zich over twee niveaus.
Bovenaan sluiten de keuken en de eetruimte aan op het binnenbalkon, onderaan voelt de zithoek aan als een heuse tuinkamer, met toch de mogelijkheid om zich terug te trekken. De jury benoemt dit expliciet als een balans tussen afzondering en uitzicht.
Dezelfde steen binnen en buiten
Naast de royale lichtinval werd ook de materiaalkeuze geprezen. De flagstones in een driehoekig patroon lijken een subtiele knipoog naar Jacques Dupuis en doen daarmee denken aan de bouwperiode van de woning. Bovendien lopen de flagstones (of breukstenen) door van binnen naar buiten: van de vloer in de zitruimte, naar de trapjes, het terras en het stapelmuurtje. Ook de trap vooraan kreeg lof, omdat ze de baksteen zichtbaar houdt en een mooi doorkijkje oplevert.
Duurzaamheid en leefkwaliteit
De buitenschil werd grondig geïsoleerd, waardoor de woning aan hedendaagse comfort- en energie-eisen voldoet, met een fors lager verbruik als resultaat. De voorgevel en het voordakvlak blijven ongewijzigd en verraden niets van de transformatie aan de achterzijde. Daar wordt het dakvlak opgetild om plaats te maken voor een ruime zolder- of logeerkamer met uitzicht op de tuin.
In de tuin bleef zo goed als alles staan: geen bomen gekapt, geen extra verharding, enkel een klein terras en gras, aangevuld met wat nieuwe aanplanting, het verticaal groen en de klimplant. De tuin werd zelfs groter dan hij was. Het terras zorgt voor schaduw- en koelwerking.
Klaar voor de volgende vijftig jaar
Wat de jury het meest apprecieert, is de dosering. De ingrepen zitten op de juiste plek: de keuken bleef eenvoudig, met veel aandacht voor hergebruik (zoals de deur aan de keuken).
Met een schijnbaar relatief beperkt budget transformeerde VOLT Architecten de bel-etage tot een hedendaagse stadswoning. Compact én ruimtelijk, open én geborgen. De jury schuift dit project naar voren als een toekomstbestendig voorbeeld van een slimme herinterpretatie van bel-etagewoningen.
